Vier YouTube-video’s onder de loep

Steffi Mercie krijgt via haar vennootschap Merciekes CommV een administratieve boete van 1.500 euro. De aanleiding zijn vier YouTube-video’s waarin commerciële communicatie onvoldoende herkenbaar was gemaakt. Voor de betrokken inhoud ontving ze een financiële betaling en/of een ander voordeel of vergoeding.

Het onderzoek ging onder meer over een video met een wereldkampioen, een verslag rond Justin Bieber op Coachella en twee afleveringen van haar dansformat in Zuid-Korea en Spanje. De beslissing over de boete vermeldt dat geen enkele onderzochte video alle drie de vereiste aanduidingen samen bevatte. Slechts twee video’s hadden enige vermelding van het commerciële karakter.

Mercie erkende dat de video’s niet correct als publiciteit waren gelabeld. Ze verklaarde erop te zullen toezien dat toekomstige afleveringen binnen het format vanaf hun publicatie correct worden aangeduid. Bij de sanctie woog ook mee dat ze eerder al een waarschuwing kreeg voor soortgelijke inbreuken.

Reclame hoeft niet op een klassieke reclamespot te lijken

Als je aan reclame denkt, zie je misschien een advertentie voor je waarin iemand nadrukkelijk een product aanprijst. Op sociale media ziet dat er vaak anders uit. Een merk kan opduiken tijdens een uitstap, een overnachting of een verhaal over een dagelijkse bezigheid. Daardoor kan een commerciële boodschap gemakkelijk opgaan in de rest van een video.

Het draait niet uitsluitend om geld dat op een rekening wordt gestort. Ook een gratis product, een aangeboden verblijf, een korting of een vergoeding via een verkooplink kan een voordeel zijn. Wanneer een contentmaker een merk of product onder de aandacht brengt en daarvoor een voordeel ontvangt, kan er sprake zijn van reclame die herkenbaar moet worden gemaakt.

Een formeel contract of een uitdrukkelijke opdracht om iets te posten is daarvoor niet altijd nodig. De regels voor commerciële berichten gaan bovendien ook over promotie voor een eigen merk of product. Dat zijn algemene regels; ze zeggen niet welke voordelen Mercie voor elke afzonderlijke onderzochte video kreeg.

Een merk taggen is niet automatisch voldoende

Voor de onderzochte video’s moesten drie elementen samen aanwezig zijn: het woord ‘advertentie’ of ‘publiciteit’ aan het begin van de beschrijving, een tag van de commerciële partner aan het begin en de geactiveerde reclamefunctie van het platform. Alleen een merknaam noemen vertelt je als kijker dus nog niet wat de zakelijke relatie is.

Een aanduiding hoort ook niet verstopt te zitten tussen allerlei hashtags of pas zichtbaar te worden nadat je een lange beschrijving openklikt. Je moet de commerciële bedoeling kunnen herkennen terwijl je de inhoud bekijkt. Dat geeft je de kans om een aanbeveling met de juiste informatie te beoordelen.

Wat betekent dit als je Steffi volgt?

Een commerciële samenwerking maakt een video niet automatisch waardeloos. Een maker kan een product oprecht goed vinden en tegelijk een voordeel ontvangen om het te tonen. Voor jou is het belangrijk dat je beide dingen weet. Dan kan je zelf beslissen hoeveel gewicht je aan die aanbeveling geeft.

De boete betekent evenmin dat alle video’s van Mercie reclame zijn of dat alle getoonde producten slecht zouden zijn. De vastgestelde inbreuk gaat over de herkenbaarheid van commerciële communicatie in vier onderzochte video’s. Daaruit kan je geen algemene conclusie over haar volledige kanaal trekken.

Neem even afstand voordat je iets koopt

Zie je een enthousiast verhaal over een product, kijk dan ook naar de beschrijving en eventuele aanduiding van een samenwerking. Vergelijk de prijs, controleer de verkoper en vraag je af of je het product zelf nodig hebt. Een vertrouwd gezicht kan je nieuwsgierig maken, maar hoeft je aankoopbeslissing niet over te nemen.

Bij vermoedens van verborgen reclame kan je informatie en meldmogelijkheden vinden via ConsumerConnect. Een melding leidt niet automatisch tot een boete: de bevoegde diensten beoordelen de situatie. Voor jou begint het vooral met weten wanneer je naar een persoonlijk verhaal kijkt en wanneer er ook een commercieel belang meespeelt.